Nawigacja

Historia parafii

Parafia Wronie (później Andrzejewo) według niektórych źródeł została utworzona "prawdopodobnie w latach 1432-1439 przez biskupa Stanisława Pawłowskiego". Jednak analiza wezwań przemawia za wcześniejszym założeniem parafii. Pierwsze wezwanie - św. Bartłomieja - zalicza się do wezwań najstarszych i używanych dość rzadko. Drugie - św. Wojciecha - było nadawane w okresie tworzenia się legendy świętego, procesu beatyfikacji i powstania drzwi gnieźnieńskich, później straciło popularność. Dodatkowo na podstawie analizy zagęszczenia mazowieckiej sieci parafialnej Żochowski twierdzi, że możliwe jest cofnięcie początków parafii do pierwszej połowy, a może nawet początku XIV w. Tak więc parafia andrzejewska jest jedną z najstarszych w Ziemi Nurskiej.


Koścół parafialny w Andrzejewie
Z powodu bardzo skromnego uposażenia, po rezygnacji złożonej przez proboszcza powołanego w czasie fundacji pierwszego kościoła, parafia nie posiadała w ogóle proboszcza. Stan taki trwał do roku 1443, kiedy to wizytujący parafię biskup Paweł Giżycki rozszerzył uposażenie kościoła.

W roku 1526, z inicjatywy biskupa płockiego Andrzeja Krzyckiego, w miejsce pierwotnego drewnianego kościoła rozpoczęto budowę obecnej murowanej świątyni. Prace prowadzono etapami. W 1605 r. kościół został konsekrowany pw. Wniebowzięcia NMP przez biskupa płockiego Wojciecha Baranowskiego. Monumentalność kościoła, który niewiele ustępuje kolegiacie pułtuskiej i stanowi fenomen w tej części Mazowsza, wskazuje że w założeniu nie miał to być zwykły kościół parafialny. Krzycki jako doskonały administrator przewidywał utworzenie w Andrzejewie nowego archidiakonatu dla odciążenia najbardziej nasyconego parafiami archidiakonatu pułtuskiego. O dużej roli parafii andrzejewskiej świadczy też fakt, że wszyscy znani proboszczowie byli równocześnie kanonikami pułtuskimi.

Pierwsza wiadomość o ilości wsi należących do parafii pochodzi z dokumentacji sporządzonej przez wizytatorów biskupich w 1609 roku. Opis mówi o trzydziestu wsiach, w tym trzech biskupich i dwudziestu siedmiu szlacheckich. Jest to liczba stawiająca parafię pod tym względem na pierwszym miejscu w diecezji. W opisie wizytacji z 1693 roku mówi się o 38 wsiach zamieszkiwanych przez 1600 wiernych.

W roku 1693 biskup A. Ch. Załuski zakłada w Andrzejewie dekanat. Odbyło się to kosztem dekanatu nurskiego, a podyktowane było potrzebą reorganizacji administracji kościelnej na tym terenie.

Od roku 1910 w parafii Andrzejewo dzieciństwo spędzał Stefan Wyszyński, na miejscowym cmentarzu znajduje się grób jego matki.

Od roku 1925 parafia Andrzejewo wchodząca w skład dekanatu czyżewskiego została przyłączona do nowopowstałej diecezji łomżyńskiej.

W 1957 r. staraniem ks. prob. Antoniego Leśniewskiego zbudowano plebanię murowaną. W roku 1983 rozpoczęto trwającą 7 lat budowę kościoła filialnego pw. NMP Matki Kościoła w Nowym Borku. Kościół został pobłogosławiony 4.06.1990 r. przez biskupa łomżyńskiego Juliusza Paetza.

W latach 1992-1994 staraniem ks. Józefa Mierzejewskiego w kościele andrzejewskim została wybudowana nowa wieża murowana w miejsce dawnej drewnianej. Następnie odrestaurowano prezbiterium kościoła, przywracając ołtarz główny i ściany do poprzedniego wyglądu. Kolejną inwestycją w parafii była budowa w latach 1994-1998 w Paproci Dużej drugiego kościoła filialnego pw. Miłosierdzia Bożego.

W roku 2003 z inicjatywy ks. Tadeusza Podbielskiego rozpoczęto budowę nowej plebani.

Proboszczowie w 75-leciu: ks. Paweł Rozpędowski 1912-1932, ks. Antoni Leśniewski 1932-1959, ks. Apoloniusz Gliński 1959-1962, ks. Bolesław Braczko adm. 1962-1963, ks. Jan Roszkowski adm. 1963-1964, ks. Bolesław Kozłowski 1964-1980, ks. Józef Mierzejewski 1980-1999, ks. Tadeusz Podbielski 1999-2010, ks. Jerzy Kruszewski od 2010.

Z parafii pochodzą od 1925 r.: + ks. Jan Tyszka (1926), + ks. Czesław Dmochowski (1928), ks. Kazimierz Truchel (1947), + ks. Marian Skłodowski (1935), + ks. Władysław Brzozowski (1936), + O. Henryk Nienałtowski OFM Cap (1936), + ks. Marian Pieńkos (1949), ks. Henryk Załuska (1953), ks. Józef Dmochowski (1958), ks. Stanisław Brzostek TChr (1959), ks. Czesław Rostkowski (1960), ks. Radzisław Ambroziak (1962), ks. Józef L. Żyłowski (1964), ks. Wojciech Kulesza (1968), ks. Jan Świerżewski (1970), ks. Stanisław Rudziński SAC (1970), ks. Stanisław Kapusta (1976), ks. Mieczysław Załuska (1981), ks. Jan Strzyż (1982), ks. Wojciech Załuski (1985), ks. Krzysztof Gołaś (1986), ks. Józef Nagórka SAC (1991), ks. Grzegorz Pęski (1999), ks. Sławomir Brutkowski (2005), ks. Leszek Jastrząb (2009), ks. Tomasz Myśliwy (2010).
Opracowano na podstawie:
Jemielity W. Dekanat czyżewski. Kuria Diecezjalna. Łomża 1990.
Żochowski M. Andrzejewo jako ośrodek miejski w Ostrów Mazowiecka z dziejów miasta i powiatu, pod red. S. Russockiego. Książka i Wiedza. Warszawa 1975.
www.kuria.lomza.pl